Zwembad zonder chloor: wat echt chloorvrij is en hoe u er een krijgt

Wie zoekt naar een zwembad zonder chloor, komt al snel zoutwater, UV en actieve zuurstof tegen. Alle drie worden als alternatief voor chloor aangeboden, maar in de meeste van die zwembaden zit gewoon chloor. Een zoutwaterzwembad maakt het zelf via elektrolyse, een UV-installatie heeft het als achtervang nodig en actieve zuurstof werkt meestal samen met een kleine hoeveelheid chloor. Een echt chloorvrij zwembad, zonder chloor in welke fase van de waterbehandeling dan ook, is een andere categorie. En die is haalbaar voor nieuwbouw én voor een bestaand zwembad.

Wat ‘zwembad zonder chloor’ eigenlijk betekent

De term wordt ruim gebruikt, en dat maakt het kiezen van een systeem lastig. In de praktijk zijn er drie niveaus.

Minder chloor. UV-installaties en behandelingen met actieve zuurstof (persulfaat) verlagen de hoeveelheid chloor die nodig is, maar halen die niet weg. Dat is een chloorarm zwembad, geen chloorvrij zwembad.

Chloor dat ter plekke wordt gemaakt. Een zoutwaterzwembad zet opgelost keukenzout met een elektrolysecel om in chloor. In het water zit dan vrij chloor in dezelfde orde van grootte als in een zwembad waar chloor wordt gedoseerd. Dezelfde chlooramines ontstaan, en ook rode ogen en een geïrriteerde huid blijven mogelijk. Zoutwater en chloorvrij zijn geen synoniemen, ook al wordt dat vaak anders verteld.

Echt nul chloor. Biologische filtratie met levende micro-organismen, zoals Mineral+Biome® van Origin Aqua, houdt het water schoon door ziekteverwekkers de voedingsstoffen te ontnemen die ze nodig hebben: fosfaat, stikstof en koolstof. Er wordt in geen enkele fase een desinfectiemiddel toegevoegd of aangemaakt. Het resultaat is helder mineraalwater van bronkwaliteit dat zacht aanvoelt en niet naar zwembad ruikt.

Stapt u over vanwege prikkende ogen, een droge huid, de lucht in uw binnenbad of omdat u gewoon liever chemievrij water wilt? Dan is het verschil tussen deze drie niveaus precies het verschil dat ertoe doet.

Waarom mensen een chloorvrij zwembad willen

De meest genoemde redenen zijn heel tastbaar: rode ogen na het zwemmen, een droge of jeukende huid, badkleding die verbleekt en een chloorgeur die uren later nog in het haar zit. Die effecten komen vooral van chlooramines, stoffen die ontstaan wanneer chloor reageert met zweet, huidschilfers en zonnebrand. Zonder chloor ontstaan er geen chlooramines.

Bij een binnenzwembad speelt nog iets anders. Chlooramines, en vooral het vluchtige trichlooramine, komen in de lucht van de zwemhal terecht. De scherpe ‘zwembadlucht’ en de prikkel in keel en ogen die veel binnenzwemmers normaal zijn gaan vinden, komen daarvandaan. Haalt u het chloor weg, dan verdwijnt die bron.

Daarnaast willen steeds meer eigenaren van een privézwembad water dat bij hun leefstijl past: geen geur, geen prikkende ogen, water dat anders aanvoelt dan in een openbaar bad. Zwemmen wordt dan een dagelijks moment voor uzelf, in plaats van iets dat u na afloop moet afspoelen.

Alternatieven voor chloor in het zwembad op een rij

Wie weet wat elk alternatief voor chloor werkelijk doet, weet ook wat hij ervan kan verwachten.

Zoutwaterzwembad. Vaak aangeprezen als natuurlijk of chemievrij, maar dat klopt niet. De zoutelektrolyse maakt chloor in het zwembad zelf. U zwemt in gechloord water; alleen de manier waarop het chloor erin komt is anders, niet de chemie. Twijfelt u tussen zout of chloor? Lees dan eerst of zoutwaterzwembaden echt chloorvrij zijn. Denkt u eerder aan een natuurzwembad of zwemvijver, een heel andere manier van bouwen, dan helpt ons overzicht natuurzwembad of zwemvijver.

UV-installatie. Ultraviolet licht doodt bacteriën in het water dat door de UV-kamer stroomt en verlaagt het chloorverbruik flink. Maar UV werkt alleen in die kamer. Het water in het bassin zelf heeft nog steeds een restgehalte chloor nodig. UV op zichzelf is een aanvulling op chloor, geen vervanging.

Actieve zuurstof en ozon. Sterke oxidatiemiddelen die organisch materiaal afbreken en de chloorbehoefte verlagen. Ze helpen het chloorgehalte omlaag te brengen, maar niet naar nul. Beide vragen om nauwkeurig doseren en worden meestal gecombineerd met een kleine hoeveelheid chloor.

Biologisch zwembad met levende filtratie (Mineral+Biome®). Hier wordt geen desinfectiemiddel toegevoegd of aangemaakt: geen chloor, geen zout en geen koper. Het systeem houdt het water schoon door fosfaat, stikstof en koolstof uit het water te halen, de voedingsstoffen die ziekteverwekkers en algen nodig hebben om te groeien. Zonder die voeding krijgen bacteriën en algen geen kans. Een UV-stap zit in elk systeem. Meer over de wetenschap erachter leest u op onze pagina over zwembadfiltratietechnologie.

Kan een bestaand zwembad chloorvrij worden?

Ja. Dat is voor veel eigenaren het belangrijkste antwoord, want ze gaan ervan uit dat overstappen op een zwembad zonder chloor een flinke verbouwing betekent. Dat is niet zo.

Mineral+Biome® wordt in 1 tot 2 dagen in een bestaand zwembad geïnstalleerd. Het leidingwerk naar het bassin blijft zitten. Er is geen bouwkundig werk aan het bassin nodig en er hoeven geen leidingen te worden verlegd. U kunt dezelfde dag weer zwemmen; de biologie heeft 6 tot 8 weken nodig om volledig in balans te komen.

Wie nu chloor, stabilisator, pH-correctie, algicide en shockbehandelingen koopt, merkt het verschil direct: desinfectiemiddelen zijn niet meer nodig. Ook het energie- en waterverbruik ligt 50 tot 70 % lager dan bij een zwembad met chloor of zout.

Daarmee is een bestaand zwembad upgraden een reële optie voor iedereen met een gewoon gechloord zwembad, niet alleen voor wie nieuw bouwt. Hoe zo’n ombouw in de praktijk verloopt, leest u in een bestaand zwembad chemievrij maken.

Is een zwembad zonder chloor veilig?

Een terechte vraag, en het antwoord hangt volledig af van het systeem. Een zwembad zonder enige waterbehandeling is niet veilig. Een zwembad met een goed ontworpen biologisch filtersysteem houdt het water schoon op een andere manier: niet door een desinfectiemiddel te doseren en de concentratie, de bijproducten en de reactie met zwemmers te beheersen, maar door ziekteverwekkers de voedingsstoffen fosfaat, stikstof en koolstof te ontnemen.

Mineral+Biome® is ontwikkeld door microbiologen en is sinds 2010 in gebruik. De werking van de biologische filter is onderzocht in peer-reviewed onderzoek, gepubliceerd in npj Clean Water (Nature Portfolio, 2022): in laboratoriumproeven werd tot 99,9 % van de testbacteriën binnen 24 uur verwijderd, met alleen biologische filtratie en zonder desinfectiemiddelen. Het resultaat is chemievrij zwembadwater dat helder is, zacht aanvoelt en geen chloorgeur heeft.

Chloorvrij binnenzwembad: een bijzonder geval

Een buitenzwembad heeft profijt van werken zonder chloor. Een binnenzwembad nog meer. Buiten waaien chlooramines weg; in een zwemhal blijven ze hangen.

Iedereen die weleens in een overdekt openbaar bad heeft gezwommen, kent het: een scherpe geur bij binnenkomst, prikkende ogen tijdens het zwemmen en een kriebel in de keel na een lange sessie. Dat komt door chlooramines in de lucht, niet door het chloor zelf. Voor openbare overdekte baden legt het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) daarom een grens vast van 500 µg/m³ trichlooramine in de lucht. De toelichting vraagt de exploitant de hoeveelheid zo veel mogelijk te beperken, omdat trichlooramine de gezondheid van zwemmers kan schaden.

Een privébinnenbad bij uw eigen huishouden valt buiten die regels. U bepaalt daar zelf hoe het water en de lucht schoon blijven. Zwemt u dagelijks, of zwemmen er vaak kinderen, dan maakt lucht zonder chlooramines een merkbaar verschil.

Veelgestelde vragen over een zwembad zonder chloor

Hoe kan ik mijn zwembad schoonhouden zonder chloor?

Met een systeem dat het water schoonhoudt zonder desinfectiemiddel. Zoutwater, UV en actieve zuurstof verlagen alleen het chloorgebruik. Biologische filtratie, zoals Mineral+Biome®, haalt fosfaat, stikstof en koolstof uit het water, zodat bacteriën en algen geen voeding meer hebben. Goed filteren, de pomp laten draaien en vuil uit het bassin halen blijft daarbij gewoon nodig.

Wat kunt u gebruiken in plaats van chloor?

Broom, actieve zuurstof, ozon, UV en koper-zilverionisatie zijn de bekende alternatieven. Ze verlagen of vervangen het chloor, maar werken bijna altijd nog met een ander middel of een restje chloor in het water. Biologische filtratie werkt zonder desinfectiemiddel en houdt het water schoon door ziekteverwekkers de voeding te ontnemen.

Is het beter om een zwembad met zout of chloor te hebben?

Het verschil is kleiner dan vaak gedacht: een zoutwaterzwembad maakt zijn eigen chloor via elektrolyse. Zoutwater voelt iets zachter aan en u hoeft minder met chloorproducten te werken, maar er ontstaan dezelfde chlooramines en zout kan metalen onderdelen en natuursteen aantasten. Wilt u echt geen chloor in het water, dan is geen van beide de oplossing.

Kan een zwembad helemaal zonder chloor?

Ja, met het juiste systeem. Zoutwater, UV en actieve zuurstof maken of gebruiken nog altijd chloor. Een biologisch filtersysteem zoals Mineral+Biome® werkt vanaf de installatie zonder chloor, zout of koper; wel zit er in elk systeem een UV-stap.

Is een zwembad zonder chloor veilig?

Dat hangt af van het systeem. Een zwembad zonder waterbehandeling is niet veilig. Mineral+Biome® houdt het water schoon door ziekteverwekkers de voedingsstoffen te ontnemen; in laboratoriumproeven, gepubliceerd in npj Clean Water (2022), werd tot 99,9 % van de testbacteriën binnen 24 uur verwijderd zonder desinfectiemiddel.

Zijn er openbare zwembaden zonder chloor in Nederland?

Openbare zwembaden vallen onder hoofdstuk 15 van het Besluit activiteiten leefomgeving. Een bassin met gedesinfecteerd water moet daar minimaal 0,5 mg/l vrij chloor bevatten; voor zwemvijvers en bassins zonder desinfectie gelden aparte regels. Een privézwembad bij uw eigen huishouden valt buiten dat hoofdstuk, dus daar kiest u zelf hoe u het water schoonhoudt.

Wat kost een zwembad zonder chloor?

Bij nieuwbouw zit het verschil in de waterbehandeling, niet in het bassin zelf, dus de bouwkosten liggen in dezelfde orde als bij een goed uitgevoerd gewoon zwembad. Bij een bestaand zwembad wordt Mineral+Biome® in 1 tot 2 dagen geplaatst, zonder nieuwe leidingen en zonder bouwwerk aan het bassin. Voor een prijs op maat kunt u het beste contact met ons opnemen.

Hoe werkt een zwembad zonder chloor?

Een echt chloorvrij zwembad doodt ziekteverwekkers niet met een desinfectiemiddel, maar ontneemt ze de voedingsstoffen die ze nodig hebben. Mineral+Biome® richt zich op fosfaat, stikstof en koolstof, de bouwstenen van microbiële groei. Zonder die voeding krijgen bacteriën en algen geen vaste voet. Het water wordt continu gefilterd en gemineraliseerd en blijft helder en geurloos.

Hoe Mineral+Biome® zich verhoudt tot andere systemen

Waar andere systemen het chloorgebruik verlagen, werkt Mineral+Biome® zonder chloor. Het water voelt zacht aan, ruikt niet naar zwembad en blijft helder zonder dat er desinfectiemiddelen bij moeten. Het energie- en waterverbruik ligt 50 tot 70 % lager dan bij chloor of zout.

Het systeem werkt in verwarmde zwembaden tot 30 °C, binnenzwembaden, swimspa’s en buitenzwembaden. In een bestaand zwembad is het in 1 tot 2 dagen geplaatst, zonder nieuwe leidingen. Het is sinds 2010 in gebruik, en ook Kate Winslet koos het voor haar eigen zwembad.

Voor zwembadeigenaren en zwembadbouwers die verder willen dan chloor: vraag een gratis specificatie aan →

Over het woord ‘chemievrij’: daarmee bedoelen we geen chloor, zout of koper in het zwemwater. UV maakt deel uit van elk Mineral+Biome®-systeem. Tijdens het filteren worden automatisch sporen van een fosfaatbinder gebruikt, die bij het terugspoelen volledig worden verwijderd, en mineralen worden toegevoegd in concentraties van miljardsten (ppb). Lees onze volledige definitie.