Natuurzwembad of zwemvijver: wat is het verschil en wat kost het?

Een natuurzwembad of zwemvijver is een zwembad dat niet met chloor, maar met planten of biologische filtratie schoon wordt gehouden. Sommige zijn beplante vijvers met riet langs de rand. Andere verstoppen de filtratie in een technische ruimte en zien eruit als een betegeld zwembad.

De termen worden in Nederland door elkaar gebruikt, terwijl de typen sterk verschillen in kosten, verwarming en onderhoud. Hieronder lees je wat elk type is, wat een zwemvijver of natuurzwembad kost, en welke optie de meeste gidsen niet noemen.

Origin Aqua behandelt zwemwater sinds 2010 zonder chloor. We bouwen zelf geen vijvers of zwembaden, dus dit advies verkoopt je er geen. Vraag ons naar je project →

Wat is een natuurzwembad? De drie typen

Onder deze naam worden drie verschillende dingen verkocht:

• Zwemvijver: planten in een regeneratiezone zuiveren het water. Zachte randen, grindbodem, dieren in en om het water.
• Natuurzwembad (biologisch zwembad): biologische filtratie in een technische ruimte of een ingegraven filter. Het bad kan rechthoekig en betegeld zijn en eruitzien als elk ander zwembad.
• Biologische filtratie in een gewoon zwembad: een levend filter in de technische ruimte van een gewoon zwembad, nieuw of bestaand. Hier hoort Mineral+Biome® van Origin Aqua.

Wat de eerste twee gemeen hebben, is dat chloor of zoutelektrolyse niet de hoofdbehandeling is. Ontwerpers bedoelen met "natuurzwembad" het ene of het andere, dus check waar een offerte precies over gaat.

Is zwemmen in een zwemvijver of natuurzwembad veilig?

Ja, als het systeem goed is ontworpen en gedimensioneerd voor het aantal zwemmers. Een natuurzwembad desinfecteert het water niet zoals een chloorbad. Planten en bacteriën in de filterzone halen de voedingsstoffen (fosfaat, stikstof en koolstof) weg die algen en ziektekiemen nodig hebben om zich te vermenigvuldigen.

Is het systeem te klein, slecht onderhouden of komt er een lange hittegolf, dan kan dat evenwicht wegvallen. Algen kleuren het water groen en de helderheid kan dagenlang minder zijn.

Voor openbare baden gelden in Nederland de regels van het Besluit activiteiten leefomgeving, maar een privézwembad of zwemvijver voor je eigen huishouden valt daarbuiten. Er is dus geen wettelijke norm voor de waterkwaliteit van je eigen vijver: die hangt volledig af van het ontwerp en het onderhoud. Kies daarom een bouwer met aantoonbare ervaring en vraag naar afgeronde projecten.

Hoe blijft een natuurzwembad schoon?

Algen en bacteriën in water hebben drie voedingsstoffen nodig: fosfaat, stikstof en koolstof. Haal die weg en ze krijgen geen voet aan de grond, met of zonder desinfectiemiddel.

In een zwemvijver pompt een pomp het water door de regeneratiezone. Plantenwortels en de bacteriën op het grind nemen die voedingsstoffen op. Dat werkt als de plantdichtheid, de doorstroming en de grootte van de zone passen bij het watervolume en het aantal zwemmers. Slecht gedimensioneerde vijvers worden groen.

Het grootste deel van dat werk doen de bacteriën op het grind, meer dan de planten zelf. Op dat inzicht is Mineral+Biome® gebaseerd.

De bekende zwakte is dat plantenfiltratie niet stilstaat. Naarmate de plantenzone ouder wordt, hopen wortels en organisch materiaal zich op en verwerkt de zone voedingsstoffen minder goed. Op den duur moet de zone grondig worden aangepakt, iets wat in de meeste verkoopgesprekken niet ter sprake komt.

Welke planten zorgen voor helder water in een zwemvijver?

In een zwemvijver zijn de planten het filter, dus ze worden gekozen op hun functie, niet alleen op hun uiterlijk. Drijvende planten zoals waterlelies geven schaduw op een deel van het water en houden het in de zomer koeler. Zuurstofplanten onder water nemen voedingsstoffen op, en riet en andere dichte oeverbeplanting vullen de grindplateaus rond de zwemzone.

Wat is een zwemvijver?

Een zwemvijver zuivert zijn water met planten, niet met een filter. Riet, biezen en waterplanten groeien in een regeneratiezone, het water stroomt erdoorheen en de wortels halen de voedingsstoffen weg die algen nodig hebben. Geen chemie: de planten en hun bacteriën doen het werk.

Het resultaat ziet eruit en gedraagt zich als een natuurlijke vijver, omdat het dat in wezen ook is. Libellen, kikkers en waterkevers trekken erin. De randen zijn zacht en de bodem is vaak grind of zand in plaats van tegels.

In een zwemvijver die alleen op planten draait, beslaat de plantenzone 30 tot 50 % van het oppervlak. Bij een project van 10 x 5 meter is tot de helft van het oppervlak dus beplanting in plaats van zwemruimte. Het uiterlijk en het filter zijn hetzelfde, tenzij de filtratie op een andere manier gebeurt (zie de hybride optie hieronder).

Natuurzwembad of zwemvijver: de belangrijkste verschillen

Een hybride natuurvijver, die een deel van de beplanting houdt maar Mineral+Biome® het meeste filterwerk laat doen, zit tussen de middelste en de rechterkolom. Daarover verderop meer.

Zwemvijver kosten: wat kost een zwemvijver of natuurzwembad?

Een zwemvijver is geen goedkoop alternatief voor een zwembad, maar de bandbreedte is groot. Nederlandse offerteplatforms noemen:

• Zwemvijver aanleggen: € 150 tot € 650 per m², inclusief arbeid en btw (Homedeal); Werkspot noemt € 100 tot € 650 per m². Een zwemvijver van 30 m² komt daarmee op € 4.500 tot € 19.500, afhankelijk van afwerking, filter en extra's. Let op: die vierkante meters omvatten ook de plantenzone.
• Totaal voor een zwemvijver: volgens Werkspot gemiddeld € 15.000 tot € 50.000, volgens Homedeal € 25.000 tot € 45.000.
• Natuurzwembad of biologisch zwembad: € 900 tot € 1.800 per m², voor ongeveer 30 m² zo'n € 30.000 tot € 45.000 (Homedeal).

Wat de prijs bepaalt:

• Formaat en indeling: één bassin met een bescheiden plantenzone is goedkoper dan twee bassins met een grote
• Perceel: bereikbaarheid voor graafmachines, bodem, grondwater en grondafvoer
• Folie en bouwkwaliteit: de folie, de scheidingswanden tussen zwem- en plantenzone, en vlonders of steigers
• Filtratie: pompen, skimmers en eventueel een apart biologisch filter
• Tuinaanleg: de tuin rond de vijver is vaak een project op zich

Natuurzwembaden die eruitzien als een betegeld zwembad kosten meestal meer dan beplante vijvers, en komen dichter bij een goed gewoon zwembad. Waar het budget van een zwembad naartoe gaat, lees je in onze gids over de kosten van een zwembad.

Kun je zelf een zwemvijver aanleggen?

Sommige mensen doen het, en zelf bouwen kan de kosten flink drukken. De risico's zitten in wat je niet ziet: de folie, de diepte en randen voor veilig zwemmen, en het biologische evenwicht. Homedeal noemt als vuistregel een minimale oppervlakte van zo'n 21 m² en een zwemdiepte van 1,40 tot 1,60 meter. Bouw je zelf, laat dan in elk geval de filtratie ontwerpen en dimensioneren door een specialist, ook als je zelf graaft.

Kun je een natuurzwembad of zwemvijver verwarmen?

Bij een beplante zwemvijver maar beperkt. De planten en bacteriën die het water zuiveren, werken binnen een natuurlijk temperatuurbereik. Maak je het water veel warmer, dan worden algen moeilijk te beheersen.

Voorzichtig bijverwarmen kan het zwemseizoen wel wat verlengen. Een warmtepomp voor een zwemvijver kost volgens Homedeal € 3.500 tot € 6.000. Tijdens een lange hittegolf geldt het omgekeerde: dan kan het water van een zwemvijver juist te warm worden voor een gezond evenwicht.

Natuurzwembaden die de filtratie buiten de zwemzone houden, met biologische filtermedia in plaats van levende planten, kunnen meestal warmer draaien. Mineral+Biome® werkt tot 30 °C, dus het zwembad kan worden verwarmd, afgedekt en een veel groter deel van het jaar worden gebruikt.

Is een langer seizoen je belangrijkste doel, dan is een beplante vijver niet de beste start. En denk je aan zout, weet dan dat een zoutwaterzwembad nog steeds chloor maakt.

Natuur, uiterlijk en wat je eigenlijk wilt

Een zwemvijver is echt mooi. De beplanting trekt libellen, kikkers en vogels, de randen zijn zacht en het riet beweegt in de wind. Hij past in een tuin op een manier die een betegeld zwembad niet kan.

Wil je precies dat, dan doet een zwemvijver het goed. Wil je het bad in de winter afdekken, in het voor- en najaar verwarmen en wil je dat het eruitziet als een zwembad, dan is een zwemvijver het verkeerde product, hoe aantrekkelijk het ook klinkt.

Natuurzwembaden zonder plantenzone zitten daartussenin: strakkere vormen, makkelijker af te dekken, maar de verwarming blijft begrensd door de filtratie.

Onderhoud van een zwemvijver: ander werk, niet minder

Een zwemvijver en een natuurzwembad zijn allebei niet onderhoudsvrij. Je hoeft geen chemicaliën te doseren, maar er is seizoenswerk aan de beplanting, slib dat uit de regeneratiezone moet en voedingsstoffen die je in de gaten houdt. Het is net zoveel tuinieren als zwembadonderhoud. Homedeal noemt de planten eens per jaar snoeien en ongeveer om de drie jaar het slib verwijderen.

Werkspot rekent per jaar ongeveer € 100 tot € 300 voor filteronderhoud, € 50 tot € 250 voor de beplanting en € 50 tot € 150 voor controle van de waterkwaliteit. Houd daarnaast apart budget aan voor de grote opknapbeurt van de plantenzone als die ouder wordt.

Heb je een vergunning nodig voor een zwemvijver?

Vaak niet. In de landelijke basisregels van het omgevingsplan onder de Omgevingswet is een zwembad of vijver op het erf bij een woning vergunningvrij, zolang er geen overkapping op zit. Gemeenten mogen dat in hun omgevingsplan wel beperken, bijvoorbeeld tot het achtererf, tot een maximale oppervlakte of tot een maximale hoogte boven het maaiveld. Bij een monument of in een beschermd stads- of dorpsgezicht gelden strengere regels.

Een grote plantenzone telt vaak mee in de oppervlakte, en bij een vijver dicht bij een sloot of op een perceel met hoge grondwaterstand kunnen ook regels van het waterschap meespelen. Doe vooraf de vergunningcheck in het Omgevingsloket of vraag het na bij je gemeente.

Onze gids over de vergunning voor een zwembad legt de regels, het spoelwater en het poolhouse uit.

Heb je al een zwembad? Ombouwen of inbouwen

Een bestaand zwembad kan worden omgebouwd tot zwemvijver, maar dat is een verbouwing. De wanden moeten deels omlaag, er komt ruimte bij voor een plantenzone en het geheel krijgt een nieuwe folie. Dat kost een flink deel van de tuin rond het bad.

De andere route laat het zwembad zoals het is. Mineral+Biome® wordt in 1–2 dagen in de technische ruimte van een bestaand zwembad ingebouwd, zonder plantenzone en zonder nieuw leidingwerk. Je kunt dezelfde dag zwemmen, en de biologie is na 6–8 weken helemaal in balans.

Het levende biologische filter haalt het fosfaat, de stikstof en de koolstof weg die algen en bacteriën nodig hebben, zonder chloor, zout of koper in het water (UV zit in elk systeem; lees wat we bedoelen met chemievrij).

De wetenschap is gepubliceerd in het wetenschappelijk getoetste tijdschrift npj Clean Water (Nature Portfolio): in labproeven werd tot 99,9 % van de testbacteriën binnen 24 uur verwijderd. Lees hoe ombouwen van een bestaand zwembad werkt of hoe de technologie werkt.

Een hybride natuurvijver: het uiterlijk houden, de kwetsbaarheid kwijt

Er is een vierde optie die de meeste gidsen niet noemen. Mineral+Biome® kan worden ingebouwd in een nieuwe zwemvijver of een nieuw natuurzwembad, niet alleen in een gewoon zwembad.

In een zwemvijver die alleen op planten draait, doet de plantenzone al het filterwerk. Daarom heeft die 30 tot 50 % van het oppervlak nodig en neemt de werking af naarmate de beplanting ouder wordt. Wordt Mineral+Biome® in het ontwerp opgenomen, dan neemt het systeem het grootste deel van het verwijderen van voedingsstoffen over. In de praktijk:

• De plantenzone kan krimpen tot ongeveer 20 % van het oppervlak, genoeg voor het uiterlijk en de natuur, zonder het bad rond de planten te moeten bouwen
• De filtratie blijft stabiel in plaats van af te hangen van een ouder wordend plantensysteem, dus er is geen vergelijkbare verstopping of grote opknapbeurt om in te plannen
• Het bad kan worden verwarmd, wat bij een zwemvijver met alleen planten maar beperkt kan
• De waterkwaliteit wordt gemeten en geautomatiseerd in plaats van op het oog en per seizoen beoordeeld

Dit moet in de ontwerpfase worden gespecificeerd, omdat het de technische ruimte en de circulatie verandert. Plan je een zwemvijver en wil je weten of dit past, neem dan contact op en we bespreken de specificatie.

Veelgestelde vragen over zwemvijvers en natuurzwembaden

Wat kost het aanleggen van een zwemvijver?

Nederlandse offerteplatforms noemen € 100 tot € 650 per m² inclusief arbeid en btw, en gemiddeld € 15.000 tot € 50.000 voor een complete zwemvijver. Een natuurzwembad dat op een betegeld zwembad lijkt, kost meer: ongeveer € 900 tot € 1.800 per m². De plantenzone telt mee in de oppervlakte.

Is een zwemvijver duurder dan een zwembad?

Een eenvoudige zwemvijver kan goedkoper zijn dan een inbouwzwembad, maar een natuurzwembad met strakke vormen en aparte filtratie zit al snel op het niveau van een goed gewoon zwembad. Houd er rekening mee dat een zwemvijver meer tuin kost, omdat de plantenzone 30 tot 50 % van het oppervlak beslaat.

Kun je een natuurzwembad verwarmen?

Een beplante zwemvijver kan alleen voorzichtig worden bijverwarmd, omdat de planten en hun bacteriën binnen een natuurlijk temperatuurbereik werken. Natuurzwembaden met aparte biologische filters kunnen meestal warmer draaien. Mineral+Biome®-zwembaden werken tot 30 °C.

Hoe onderhoud je een zwemvijver?

Je snoeit de beplanting eens per jaar, verwijdert ongeveer om de drie jaar het slib, schept blad uit het water en houdt de voedingsstoffen en de filtratie in de gaten. Werkspot rekent daarvoor samen grofweg € 200 tot € 700 per jaar. Op den duur moet de plantenzone grondig worden opgeknapt.

Is een zwemvijver vergunningsplichtig?

Vaak niet: een vijver op het erf bij een woning zonder overkapping is in de landelijke basisregels vergunningvrij. Je gemeente kan in het omgevingsplan wel eisen stellen aan ligging, oppervlakte of hoogte, en bij een monument gelden strengere regels. Doe de vergunningcheck in het Omgevingsloket.

Kan ik mijn tuinvijver ombouwen tot zwemvijver?

Alleen met veel werk. Een siervijver moet dieper, krijgt een goede circulatie, een ontworpen plantenzone en water dat schoon genoeg is om in te zwemmen. In de praktijk is het een nieuwe aanleg, geen ombouw.

Is een zoutwaterzwembad een natuurzwembad?

Nee. Een zoutwaterzwembad zet zout in de leidingen om in chloor, dus het is een chloorbad langs een andere weg. Lees of zoutwaterzwembaden echt chloorvrij zijn.

Kan Mineral+Biome® in een bestaande zwemvijver worden ingebouwd?

Niet als eenvoudige ombouw. Het moet deel uitmaken van het ontwerp, omdat het de technische ruimte en de circulatie verandert. Wordt het bij de bouw gespecificeerd, dan neemt het het meeste werk van het verwijderen van voedingsstoffen over, krimpt de plantenzone tot ongeveer 20 % van het oppervlak en kan het water worden verwarmd.

Welk natuurlijk zwembad past bij jou?

• Een zwemvijver past bij een natuurlijke tuin waarin je in de warmere maanden zwemt, als je accepteert dat de beplanting na verloop van jaren een opknapbeurt nodig heeft.
• Een natuurzwembad past bij chloorvrij water in een strakkere vorm.
• Inbouwen in je bestaande zwembad past als je al een bad hebt en verwarming, een langer seizoen en geen verbouwing wilt.
• Een hybride natuurvijver past als je het uiterlijk van een vijver wilt zonder de kwetsbaarheid op lange termijn, en met de mogelijkheid om te verwarmen.

Geen van deze keuzes is fout. Ze beantwoorden verschillende vragen.

Wij bouwen geen zwemvijvers of natuurzwembaden. We leveren het Mineral+Biome®-systeem, als inbouw in een bestaand bad of in een nieuw zwembad of nieuwe vijver, via zwembadbouwers en rechtstreeks waar de bouwer nog geen partner is.

Ons advies hangt dus niet af van wat je kiest. Neem contact op voor een eerlijk beeld van wat bij je perceel past.

Over de term "chemievrij": daarmee bedoelen we geen chloor, zout of koper in het zwemwater. UV zit in elk Mineral+Biome®-systeem. Tijdens de filtratie wordt een kleine hoeveelheid fosfaatbindend middel gebruikt dat bij het terugspoelen wordt verwijderd, en mineralen worden in concentraties van miljardste delen (ppb) toegevoegd. Lees onze volledige definitie.